transportszynowy.pl

najobszerniejsze centrum wiedzy o transporcie szynowym po polsku

Wagon typu 204WrAs > Sterowanie jazdą i hamulce

Nastawnik jazdy i czuwak:
Kierujący tramwajem przeprowadza rozruch i hamowanie tramwaju przy pomocy ręcznego nastawnika jazdy (joysticka) umieszczonego po lewej stronie pulpitu w kabinie.

Kliknij aby powiększyć    Nastawnik jazdy


Aby ruszyć wagonem należy najpierw położyć lewą dłoń na rękojeści nastawnika jazdy. Pod wpływem ciężaru dłoni rękojeść nastawnika zostanie wciśnięta, co umożliwi jego przesunięcie oraz załączy czuwak pasyny.
Czuwak pasyny to urządzenie, które kontroluje czujność motorniczego, a jego działanie polega na konieczności trzymania podczas jazdy dłoni prowadzącego pojazd na rękojeści (gałce) nastawnika. Nacisk dłoni powoduje załączenie czuwaka przez co jazda jest możliwa. W przypadku zdjęcia ręki z nastawnika natychmiast załączy się hamowanie nagłe wagonu z użyciem wszystkich hamulców.
Jeżeli nastąpi taka sytuacja i wagon będzie hamował, ponowne położenie ręki na rękojeści przerwie hamowanie i będzie możliwa dalsza jazda.

 
Załączanie czuwaka rękojeścią nastawnika



Czuwak w nastawniku działa równolegle z nożnym przyciskiem czuwaka, więc dłoń może być zdjęta z nastawnika pod warunkiem wcześniejszego wciśnięcia przycisku stopą.

Kliknij aby powiększyć    Przycisk nożny czuwaka


Wagon nie jest wyposażony w urządzenia rozłączające działanie czuwaka na czas postoju, więc analogicznie jak w wagonach 105Na motorniczy również podczas postoju musi aktywować czuwak. Aby odłączyć działanie czuwaka podczas postoju, konieczne jest przekręcenie kluczyka stacyjki na pulpicie. W takiej sytuacji motorniczy może na przykład wysiąść z kabiny w celu zmiany zwrotnicy. Przekręcenie kluczyka na pozycję wyłączoną powoduje również uniemożliwienie realizacji rozruchu, więc aby wagon ponownie przełączyć w stan gotowości jazdy należy najpierw aktywować czuwak, a następnie załączyć jazdę przekręcając kluczyk.

Dezaktywacja czuwaka podczas postoju, przy załączonej stacyjce spowoduje zadziałanie hamulców szynowych i szczękowych. Hamowane elektrodynamiczne nie będzie załączone z przyczyn oczywistych.




Rozruch, jazda z wybiegu, hamowanie
Przesuwając rękojeść nastawnika do przodu wagon ruszy. Im dalej ją popchniemy tym bardziej wagon przyspieszy. Wrócenie nastawnikiem do pozycji środkowej (neutralnej) spowoduje jazdę z wybiegu (bez napędzania). Gdy przyciągniemy rękojeść nastawnika do siebie rozpocznie się hamowanie, które będzie tym mocniejsze im bardziej przyciągniemy rękojeść nastawnika. Gdy przeciągniemy uchwyt nastawnika poza ogranicznik nastąpi załączenie hamowania nagłego.

Kliknij aby powiększyć    Nastawnik na pozycji maksymalnego rozruchu

Kliknij aby powiększyć    Nastawnik na pozycji neutralnej

Kliknij aby powiększyć    Nastawnik na pozycji maksymalnego hamowania służb.

Kliknij aby powiększyć    Nastawnik na pozycji hamowania nagłego




3) Parametry jazdy:
Wagon wyposażony jest w impulsowy układ rozruchu i hamowania w technologii IGBT. Za sterowanie wagonem odpowiedzialny jest główny sterownik pojazdu firmy MEDCOM znajdujący się w szafie aparatowej za stanowiskiem motorniczego.

Kliknij aby powiększyć    Sterownik MEDCOM


Podzespoły odpowiedzialne bezpośrednio za napęd to przekształtniki trakcyjne - falowniki umieszczone w szafie aparatowej pod podłogą. W nich przetwarzane jest napięcie sieciowe 600 V prądu stałego na napięcie trójfazowe prądu przemiennego służące do zasilania silników trakcyjnych. Jeden falownik zasila 2 asynchroniczne silniki trakcyjne danego wózka.

Kliknij aby powiększyć    Falowniki i oporniki hamowania MEDCOM (opis na pow.)


Na pulpicie motorniczego zainstalowany jest natomiast Panel monitorowania P4X20-3 firmy MEDCOM na którym wyświetlane są informacje o stanie pracy i jazdy wagonu, ewentualnych usterkach i problemach.

Kliknij aby powiększyć    Panel monitorowania P4X20-3 MEDCOM 

Kliknij aby powiększyć    Wyświetlacz panelu monitorowania 




Hamowanie

Służbowym hamulcem tramwaju jest hamulec elektrodynamiczny. Hamowanie elektrodynamiczne to inaczej hamowanie prądnicowe, czyli zamiana energii kinetycznej poruszającego się tramwaju na energię elektryczną poprzez silniki trakcyjne tego pojazdu pracujące jako prądnice. W wyniku powstałego momentu hamującego na wałach silników następuje wytracanie prędkości pojazdu. Omawiane tramwaje dzięki zastosowaniu napędu impulsowego przystosowane są do hamowania elektrodynamicznego rekuperacyjnego, czyli energia elektryczna produkowana podczas hamowania jest zwracana do sieci trakcyjnej. W przypadku gdy sieć nie jest wstanie odebrać energii elektrycznej, gdyż np. inny pojazd będący odbiornikiem nie pobiera prądu, to układ sterowania hamowaniem przełącza wytracanie energii na oporniki hamowania, zabudowane w nadwoziu pod podłogą tramwaju. Przy hamowaniu ED falowniki zostają przesterowane do pracy w trybie prostownika, przekształcając energię elektryczną prądu trójfazowego produkowaną na silnikach na energię prądu stałego, oddawana do sieci lub wytracana w postaci ciepła na opornikach hamowania.

Kliknij aby powiększyć    Skrzynia z opornikami hamowania 

W końcowej fazie hamowania elektrodynamicznego zostają załączone hamulce szczękowo-bębnowe zatrzymujące wagon oraz umiejscawiające go na czas postoju (hamulec postojowy mechaniczny). Hamulce szczękowo-bębnowe służą biorą rónież udział przy hamowaniu nagłym i bezpieczeństwa.
W skład każdego z 4 hamulców wchodzą bębny hamulcowe umieszczone na wałach silników trakcyjnych oraz szczęki wyłożone okładzinami ciernymi. Szczęki zakończone są mechanizmem sprężynowym, który z kolei połączony jest cięgnem z luzownikiem hamulca, który przymocowany jest do poprzecznicy wózka po zewnętrznej jego stronie. Szczęki hamulców zaciskają się na bębnach przez co następuje umiejscowienie wagonu.

Kliknij aby powiększyć    Hamulec szczękowo - bębnowy (opis na powiększeniu)


W luzowniku (zwalniaku) znajdują się między innymi rdzeń z cewką oraz sprężyna. Gdy przez cewkę luzownika przepływa największy prąd rozrządu (40V) rdzeń jest wciągnięty, a wraz z nim za pośrednictwem cięgna i mechanizmu krzywkowego odciągnięte są też szczęki hamulcowe od bębna - wagon jest odhamowany.

Kliknij aby powiększyć    Luzownik HT-3 (opis na powiększeniu)

Kliknij aby powiększyć    Mechanizm krzywkowy docisku szczęk (opis na powiększeniu)


Gdy przez cewkę luzownika przestaje płynąć prąd (0V). Sprężyna odciąga maksymalnie rdzeń z cewki luzownika i za pośrednictwem cięgna siła sprężyny luzownika powoduje dociśnięcie szczęk hamulcowych do bębna hamulcowego z maksymalną siłą.
W związku z faktem, że zastosowane w wagonie silniki indukcyjne asynchroniczne umożliwiają wyhamowanie wagonu podczas hamowania elektrodynamicznego praktycznie do 0 km/h, w omawianym pojeździe zrezygnowano z pośredniego stopnia zaciskania szczęk, co ma miejsce w typowych wagonach 105Na.

Gdy wagon zostaje umiejscowiony hamulcem postojowym na pulpicie zapala się lampka sygnalizacyjna zwalniaków. Jeżeli motorniczy przesunie nastawnik jazdy na pozycję rozruchu to nastepuje automatyczne odhamowanie hamulc apostojowego, co jest potwierdzane wygaszeniem lampki sygnalizacyjnej luzowników (zwalniaków).

   Lampka sygnalizacyjna zwalniaków



Z lewej strony luzownika znajduje się dźwignia do ręcznego odluźniania hamulca szczękowego w przypadku awarii luzownika. Ręczne odluźnienie hamulców szczękowych umożliwia zholowanie tramwaju.
W przypadku ręcznego odluźnienia hamulców, szczęki hamulców pozostają w pozycji odluźnionej i podczas dalszej jazdy wagonu nie działają przez co wagon nie może być

 

 

Wszystkie wózki wyposażone są w hamulce awaryjne w postaci elektromagnetycznych hamulców szynowych, których działanie uniezależnia skuteczność hamowania od przyczepności pomiędzy kołem, a szyną. W każdym wózku występują dwa elektromagnetyczne hamulce szynowe umieszczone pomiędzy kołami po obydwu stronach wózka. Ich działanie polega na elektromagnetycznym przyciągnięciu płóz hamujących do główek szyn.
Hamulce szynowe posiadają układ rezerwowego zasilania z baterii akumulatorów na wypadek awarii głównego obwodu zasilania hamulców szynowych. Poprawność działania układu rezerwowego jest sygnalizowana świeceniem lampki sygnalizacyjnej na pulpicie motorniczego.



   Lampka sygnalizacyjna rezerwy hamulców szynowych



Hamowanie nagłe polega na załączeniu wraz z elektromagnetycznymi hamulcami szynowymi, hamulca postojowego oraz hamulca roboczego. Pozwala to uzyskać maksymalne opóźnienie hamowania - 3 m/s2.
Załączenie hamowania nagłego nastąpi jeżeli nastawnik jazdy zostanie przeciągnięty poza ogranicznik hamowania.

Kliknij aby powiększyć    Nastawnik jazdy na pozycji hamowania nagłego