transportszynowy.pl

najobszerniejsze centrum wiedzy o transporcie szynowym po polsku

Wagon typu 116Nd (Citadis 100) > Sterowanie jazdą i hamulce

1) Rozruch, wybieg i hamowanie
Pojazd wypsoażono w nowoczesny napęd impulsowy oparty o przekształtniki (falowniki) wykonane w technologii tranzystorów IGBT (Insulate Gate Bipolar Transistor). Silniki trakcyjne zasilane są prądem przemiennym trójfazowym przetwarzanym z napięcia sieciowego w falownikach.
Kierujący tramwajem przeprowadza rozruch i hamowanie tramwaju przy pomocy ręcznego, suwakowego nastawnika jazdy.

Kliknij aby powiększyć 
Nastawnik jazdy ONIX (opis pozycji na 2 powiększeniu)
 
Nastawnik jazdy wyposażony jest w czuwak pasywny. Jest to urządzenie, które kontroluje czujność motorniczego, a jego działanie polega na konieczności trzymania podczas jazdy dłoni motorniczego na rękojeści nastawnika. Nacisk dłoni na przycisk w rękojeści nastawnika powoduje załączenie czuwaka. W przypadku zdjęcia ręki z nastawnika podczas jazdy załączy się sygnał dźwiękowy i natychmiast rozpocznie się hamowanie wagonu.

 
Czuwak w rękojeści nastawnika


Oprócz czuwaka w nastawniku jazdy Citadisy posiadają czuwak w postaci przycisku nożnego. Obydwa urządzenia czuwakowe działają równolegle więc ręka może być ewentualnie zdjęta z nastawnika pod warunkiem wcześniejszego wciśnięcia nogą przycisku.

Kliknij aby powiększyć  
Nożny przycisk czuwaka



Sterowanie zwrotnicami
Sterowanie zwrotnicami odbywa się automatycznie na podstawie zaprogramowanego sterowniku przebiegu trasy. Zwrotnice są sterowane systemem radiowym.

Kliknij aby powiększyć  
Nadajnik radiowego sterowania zwrotnicami


Działanie wybranych systemów sterowania zwrotnicami opisane jest tutaj.



2) Rodzaje hamulców:
Hamulcem służbowym jest hamulec elektrodynamiczny. Hamowanie elektrodynamiczne to inaczej hamowanie prądnicowe, czyli zamiana energii kinetycznej poruszającego się tramwaju na energię elektryczną poprzez silniki trakcyjne tego pojazdu pracujące jako prądnice. W wyniku powstałego momentu hamującego na wałach silników następuje wytracanie prędkości pojazdu. Prąd elektryczny produkowany przy hamowaniu elektrodynamicznym jest oddawany przez odbierak prądu do sieci jezdnej. Podstacje trakcyjne Polsce nie są przystosowane do przyjmowania energii wytwarzanej przez hamujące tramwaje dlatego ta funkcja (ekonomiczna) nie może być w pełni wykorzystywana. W wyniku takiej sytuacji rekuperacja energii następuje w momencie gdy energia może być wykorzystana przez inny pojazd, czyli np. ruszający inny tramwaj. Układ sterujący hamulcem kontroluje napięcie w sieci trakcyjnej. Jeżeli wartość napięcia w sieci zostanie przekroczona następuje przełączenie oddawania wytwarzanej energii z oddawania do sieci na oddawanie do oporników hamowania, które umieszczone są skrzyniach na dachu wagonu. W sytuacji hamowania elektrodynamicznego przekształtniki trakcyjne zostają przesterowane do trybu prostownikowego (chopperów), w celu przekształcania trójfazowego prądu przemiennego produkowanego przez silniki, na prąd stały wytracany na opornikach hamowania lub oddawany do sieci.
W końcowej fazie hamowania elektrodynamciznego, przy prędkośco około 7-5 km/h załączone zostaja automatycznie hamulce tarczowe elektrohydrauliczne cierne pasywne (postojowe).

Wagon 116Nd Citadis 100 wyposażony jest w trzy rodzaje hamulców mechanicznych (ciernych). W wózkach napędowych na osiach zamontowane są hamulce tarczowe hydrauliczne pasywne, które biorą udział w każdym rodzaju hamowania. Podczas hamowania służbowego są one uzupełnieniem hamowania elektrodynamicznego oraz pełnią funkcję hamulca postojowego - umiejscawiają wagon na czas postoju.


Oporniki hamowania na dachu członu skrajnego

Kliknij aby powiększyć  
Hamulec tarczowy pasywny w wózku napędowym (opis na powiększeniu)


W wózku tocznym zamontowane są po zewnętrznych stronach kół hydrauliczne hamulce tarczowe aktywne.

Kliknij aby powiększyć  
Hamulec aktywny w wózku tocznym (opis na powiększeniu)


Kliknij aby powiększyć  
Agregat hydrauliczny wózka tocznego



Hydroakumulator i sterownik mikroprocesorowy hamulców pod siedzeniami

Sterowanie hamulcami odbywa się na drodze elektrycznej poprzez sterowniki elektroniczne. Zaciskanie okładzin ciernych hamulców pasywnych odbywa się na zasadzie obniżania ciśnienia w układzie hydraulicznym - im mniejsze ciśnienie płynu hamulcowego tym mocniejszy zacisk okładzin ciernych na tarczach, generowany przez sprężynę w zacisku hamulcowym. 
W hamulcach aktywnych sytuacja jest odwrotna - wzrost ciśnienia powoduje zwiększanie docisku okładzin ciernych do tarcz.
Pompa ręczna do zwalniania hamulców znajduje się w szafie aparatowej obok fotela motorniczego. W razie awarii podstawowego układu hydraulicznego pompa służy do wytworzenia ciśnienia płynu hydraulicznego w celu odhamowania hamulców pasywnych (postojowych).
Dokładne informacje na temat rodzajów, budowy i działania elektrohydraulicznych hamulców tarczowych znajdują się tutaj.

Oprócz hamulców tarczowych hydraulicznych we wszystkich wózkach zamontowane są po dwa elektromagnetyczne hamulce szynowe.

Kliknij aby powiększyć  
Hamulec szynowy (widok od spodu wagonu)


Dokładne informacje na temat budowy i działania elektromagnetycznych hamulców szynowych znajdują się tutaj.