1) Kontrola bezpośrednia niezajętości torów i rozjazdów:
1. Kontrola bezpośrednia polega na sprawdzeniu wzrokowym przez wyznaczony personel
i przekonaniu się o niezajętości torów i rozjazdów.
2. Kontrolę bezpośrednią stosuje się na posterunkach ruchu wyposażonych w mechaniczne
urządzenia srk. Dopuszcza się również jej stosowanie na posterunkach ruchu wyposażonych w
urządzenia elektryczne suwakowe. Granice okręgów nastawczych i lokalizacje posterunków
technicznych należy ustalać tak, aby zapewnić personelowi obsługi możliwość bezpośredniej obserwacji
wszystkich torów i rozjazdów w danym okręgu.
3. Kontrolę bezpośrednią można realizować również za pośrednictwem TV przemysłowej.
Do początku strony
2) Kontrola układowa niezajętości torów i rozjazdów:
1. Urządzenia do układowej kontroli niezajętości torów i rozjazdów stanowią funkcjonalną
część urządzeń srk i przeznaczone są do kontrolowania w sposób ciągły niezajętości torów i rozjazdów
przez tabor kolejowy oraz przekazywania personelowi obsługi urządzeń srk informacji w tym zakresie.
Urządzenia te nie są przeznaczone do kontrolowania ciągłości toków szynowych.
2. Urządzenia układowej kontroli niezajętości torów i rozjazdów powinny być stosowane
w następujących przypadkach:
1) na posterunkach ruchu wyposażonych w przekaźnikowe lub komputerowe urządzenia srk,
2) na posterunkach ruchu wyposażonych w urządzenia mechaniczne w torach, po których odbywają się przebiegi
bez zatrzymania,
3) na stacjach położonych na liniach wyposażonych w Samoczynną Blokadę Liniową co najmniej
w zakresie torów i rozjazdów stanowiących przedłużenie torów szlakowych,
4) na szlakach wyposażonych w Samoczynną Blokadę Liniową,
5) na górkach rozrządowych z elektryczną centralizacją zwrotnic w strefie podziałowej,
6) na stacjach i innych posterunkach ruchu wyposażonych w mechaniczne lub ręczne (kluczowe)
urządzenia srk, na których warunki terenowe uniemożliwiają obserwację określonych torów i rozjazdów –
tylko w zakresie tych torów i rozjazdów.
Odstępstwa od wymagań podanych w punktach 1, 2, 3 i 6 możliwe są za zgodą naczelnego dyrektora okręgu
kolei państwowych. O każdej decyzji odstępstwa dotyczącego punktu 1 dokp powiadamia pisemnie Naczelnego
Dyrektora Automatyki i Telekomunikacji.
3. Do urządzeń układowej kontroli niezajętości torów i rozjazdów należą izolowane
obwody torowe, bezzłączowe obwody torowe, licznikowe obwody torowe itp.
4. Uszkodzenie dowolnego elementu obwodu torowego (z wyjątkiem pęknięcia szyn lub uszkodzenia licznika
trakcyjnego) powinno być sygnalizowane i powodować takie same skutki, jak zajęcie odcinka przez tabor.
5. Urządzenia układowej kontroli niezajętości torów i rozjazdów lub ich elementy mogą
być stosowane również dla innych celów niż kontrola niezajętości. Ich przeznaczenie i warunki instalowania
określają instrukcje lub dokumentacje techniczno-ruchowe producenta.
Do początku strony
3) Izolowane układy torowe (zobacz też opis SBL):
1. Pod względem zasady pracy izolowane obwody torowe dzielą się na:
1) obwody na prąd ciągły,
2) obwody na prąd roboczy.
2. Obwody na prąd ciągły dzielą się na:
1) ze względu na wykorzystywanie toków szynowych do przepływu powrotnych prądów trakcyjnych:
- obwody jednotokowe,
- obwody dwutokowe.
2) ze względu na sposób lokalizacji złącz izolowanych:
- obwody z izolacją w jednym toku szynowym,
- obwody z izolacją w dwu tokach szynowych.
3. Izolowane obwody torowe dla kontroli niezajętości torów i rozjazdów powinny być zrealizowane
jako obwody na prąd ciągły z wyjątkiem przypadków podanych poniżej (ust. 4).
4. Izolowane obwody torowe na prąd roboczy stosowane są w zasadzie na górkach rozrządowych.
Mogą być stosowane w innych przypadkach wyłącznie w celach informacyjnych (np. przy informowaniu o zajętości torów
żeberkowych, wyciągowych, itp.).
5. W izolowanych obwodach torowych należy podstawowo stosować złącza izolowane klejono-sprężone.
6. Przy rozmieszczaniu złączy izolowanych należy uwzględniać następujące zasady:
1) zapewnienie możliwości wykorzystywania pełnej długości użytkowej torów,
2) właściwe usytuowanie w stosunku do sygnalizatorów przytorowych, ukresów, wykolejnic, tj.:
- unikanie lokalizacji złączy w niedogodnych miejscach, np. na przejazdach kolejowych, obok żurawi wodnych itp.,
- zapewnienie zwolnienia utwierdzenia (zamknięcia) przebiegu lub jego sekcji we właściwym miejscu,
- zapewnienie (w miarę możliwości) w obwodach zwrotnicowych takiej odległości złączy izolowanych od
początku iglic zwrotnicy (przediglicowy odcinek toru), aby uniemożliwić przestawienie zwrotnicy pod jadącym taborem,
- umieszczanie złącza izolowanego w odległości min. 3,5 m za ukresem, z uwzględnieniem poszerzenia skrajni z uwagi na łuki torów,
- zachowanie odległości min. 0,5 m przy lokalizacji złącza izolowanego przed wykolejnicą od strony toru.
3) złącza izolowane w obu tokach toru powinny być wykonane w zasadzie naprzeciw siebie; dopuszcza się ich przesunięcie na odległość nie większą niż 1,2 m.
4) złącza izolowane w odcinku łączącym sąsiednie tory mogą być lokalizowane w dowolnym miejscu takiego połączenia wynikającym z jego konstrukcji, o ile zwrotnice kierujące na omawiane połączenie są sprzężone; w przeciwnym razie należy wprowadzić do uzależnień kontrolę niezajętości odcinka łączącego sąsiednie tory.
7. Zaleca się, aby do jednego obwodu torowego nie włączać więcej niż dwa rozjazdy pojedyncze
lub krzyżowe.
8. O stosowaniu przediglicowego odcinka toru decyduje rodzaj manewru:
1) dla manewrów utwierdzanych odcinek ten nie jest wymagany, zaleca się stosować w miarę możliwości
dla manewrów zamykanych,
2) dla manewrów niezorganizowanych, tzn. jazd manewrowych po zwrotnicach nieuzależnionych, lecz
wyposażonych w elektryczne napędy zwrotnicowe, odcinek ten należy stosować, a jego długość należy wyliczyć ze wzoru:
l = Vm x tp
gdzie:
l – długość przediglicowego odcinka toru wyrażona w metrach
Vm – największa dozwolona prędkość manewrowania wyrażona w metrach na sekundę, przyjęta według przepisów z uwzględnieniem warunków miejscowych
tp – czas przestawiania zwrotnicy wyrażony w sekundach.
W przypadku zwrotnic sprzężonych przediglicowy odcinek toru dla zwrotnicy przestawiającej się w drugiej kolejności
powinien być dwukrotnie dłuższy.
9. W przypadku braku możliwości uzyskania właściwej długości przediglicowego odcinka toru,
należy obwód nastawczy zwrotnicy uzależnić od stanu poprzedzającego obwodu izolowanego.
10. Obwód torowy powinien być tak wykonany, aby:
1) zwarcie toków szynowych w dowolnym miejscu obwodu dawało kryterium jego zajętości,
2) zwarcie złącza izolowanego lub zwarcie skośne dawało kryterium zajętości przynajmniej jednego
z sąsiednich obwodów,
11. Zaleca się stosowanie obwodów torowych z izolacją w obu tokach szynowych.
12. Kontrolę stanu izolowanego złącza szynowego należy wykonywać przez odpowiedni dobór
faz zasilania sąsiadujących obwodów torowych lub przez stosowanie skośnego łącznika poprzecznego
w obwodach z izolacją w obu tokach szynowych.
13. Zwrotnicowy obwód torowy powinien być tak zaprojektowany, aby możliwe
było układowe wykrycie uszkodzonego szeregowego łącznika poprzecznego i łączników podłużnych.
W przypadku niemożności kontrolowania łączników należy stosować złącze szynowe spawane lub linki (łączniki) podwójne.
14. Na liniach zelektryfikowanych dwutokowe obwody torowe zaleca się stosować:
1) na szlakach ( w tym również w rozjazdach szlakowych),
2) na posterunkach ruchu w torach głównych zasadniczych (w tym także w rozjazdach i skrzyżowaniach) oraz
w torach głównych dodatkowych,
3) w innych torach posterunków ruchu niż wymieniono w punkcie 2, jeżeli przy zastosowaniu
obwodów jednotokowych nie można uzyskać wymaganej liczby toków szynowych zapewniających przepływ
powrotnego prądu trakcyjnego. Ilość toków dla przepływu prądu trakcyjnego nie może być mniejsza jak na szlaku.
15. należy unikać stosowania łączników poprzecznych (szeregowych) przewodzących powrotny
prąd trakcyjny w zwrotnicowych obwodach torowych, a jeżeli ich zastosowanie jest konieczne, to należy
instalować łączniki podwójne, o jednakowym wymaganym przekroju.
Do początku strony
4) Bezzłączowe obwody torowe (zobacz też opis SBL):
1. Bezzłączowe obwody torowe dzielą się na:
1) stacyjne,
2) liniowe.
2. Rozdzielenie sąsiednich obwodów w tym samym torze oraz w tokach sąsiednich należy uzyskać
przez dobór różnych częstotliwości, a w obwodach liniowych również przez układy separacji elektrycznej.
3. Przy rozmieszczaniu elementów obwodów należy kierować się zasadami zawartymi w dziale "izolowane obwody torowe" ust. 6.
Należy przy tym uwzględniać strefy oddziaływania.
4. Bezzłączowe obwody torowe mogą sąsiadować lub być nakładane na izolowane obwody torowe.
5. Szczegółowe zasady projektowania i stosowania bezzłączowych obwodów torowych określają przedmiotowe
instrukcje i dokumentacja techniczno-ruchowa producenta.
Do początku strony
5) Licznikowe obwody torowe:
1. Licznikowe obwody torowe mogą być stosowane do kontroli niezajętości torów i rozjazdów we wszystkich
rodzajach urządzeń, a w szczególności w tych przypadkach, gdy izolowane obwody torowe wykazują dużą awaryjność
lub nie ma możliwości ich zastosowania.
Liczba rozjazdów włączonych w jeden onwód powinna wynikać ze względów techniczno-ruchowych i ekonomicznych.
2. Licznikowe obwody torowe powinny spełniać poniższe warunki:
1) kontrolowany odcinek toru (układu torowego) jest wolny, gdy elektroniczny licznik osi wskazuje „0” (zero),
2) elektroniczny licznik osi musi mieć możliwość ręcznego zerowania w przypadku, gdy kontrolowany odcinek toru
(układu torowego) jest wolny, a licznik wskazuje wielkość różną od „0” (zero). Ręczne zerowanie licznika osi musi
być rejestrowane.
3) Ręczne wyzerowanie licznika osi nie powinno przywracać obwodu do stanu – niezajęty, a jedynie
umożliwiać przyjęcie tego stanu w następnym cyklu pracy (wjazd i wyjazd taboru z kontrolowanego odcinka toru).
3. Szczegółowe przeznaczenie i zakres stosowania określają odpowiednie instrukcje i dokumentacja
techniczno-ruchowa producenta.
4. Przy rozmieszczaniu elementów obwodów w torach i rozjazdach należy kierować się zasadami zawartymi w dziale "izolowane obwody torowe" ust. 6.
Do początku strony
Powrót