Tramwaje
Powrót
Wagon typu 16T:
Budowa:
Tramwaj ELEKTRA 16T to pięcioczłonowy wagon przegubowy przeznaczony do jazdy
jednokierunkowej po torze szerokości normalnej 1435 mm i przystosowane do zasilania napięciem znamionowym
600V prądu stałego z napowietrznej sieci trakcyjnej.
Wagon posiada niską podłogę na powierzchni 65% pojazdu.
Pudła członów posiadają stalowy szkielet spawany. Poszycie zewnętrzne stanowią blachy nierdzewne klejone.
Ściany czołowa i tylna wykonane są z żywic poliestrowo - szklanych (laminat).
Wszystkie okna w pojeździe są klejone.
Konstrukcja podłogi (podwozie)
Blachy i okna klejone
Czołowa i tylna ściana z tworzywa
Pudło pojazdu spoczywa na trzech dwuosiowych wózkach jezdnych. Wózki skrajne (pod 1 i 5 członem) są
napędowe natomiast pod członem 3 znajduje się wózek toczny. Człony 2 i 4 nie są podparte.
Rozmieszczenie wózków pod członami
Człon 1 - skrajny wsparty na wózku napędowym
Człon 2 - podwieszony (wstawiony)
Człon 3 - środkowy wsparty na wózku tocznym
Wszystkie wózki posiadają podwójne usprężynowanie.
Pierwszy stopień usprężynowania (zestaw kołowy - rama wózka)
realizowany jest przez sprężyny metalowo-gumowe stożkowe.
I st. usprężynowania -
wózek toczny (opis na pow.)
Drugi stopień usprężynowania (wózek - pudło) realizowany jest przez sprężyny śrubowe
stalowe wspomagane tłumikami (amortyzatorami) hydraulicznymi.
II st. usprężynowania - wózek napędowy (opis na pow.)
Wózki w wagonach 16T są nieobrotowe. Skrętność pojazdu realizowana jest na przegubach międzyczłonowych -
w łuk toru wpisuje się wózek z członem.
Człony połączone są ze sobą za pośrednictwem przegubów. Jeden mechanizm przegubowy znajduje się pod podłogą,drugi natomiast
na dachu. Aby wagon poprawnie poruszał się po łukach pionowych torów człony 3 i 4 nie są połączone górnymi przegubami.
Dachowy przegub (między 1 i 2 członem)
Dachowy przegub (między 3 i 4 członem)
Łączenia członów od zewnątrz osłonięte są przegubem harmonijkowym,
a w podłodze znajdują się pomosty obrotowe.
Pomost obrotowy w podłodze
Wewnętrzna elastyczna osłona przegubu
Jak wspominałem, człony skrajne omawianych tramwajów oparte są na dwuosiowych wózkach napędowych.
Każda oś posiada niezależny napęd w postaci zespołu napędowego, w którego skład wchodzi elektryczny,
asynchroniczny silnik trakcyjny marki ŠKODA Electric s.r.o. typu 12 MLU 3496 k/4 o mocy 95kW,
dwustopniowa przekładnia napędowa oraz oś zestawu kołowego.
Ogólny widok wózka napędowego (opis na powiększeniu)
Zespół napędowy (opis na powiększeniu)
Tabliczka znamionowa silnika trakcyjnego MLU
Na osiach zestawów kołowych znajdują się szczotki osiowe oraz hamulce tarczowe KNORR BREMSE.
Szczotki osiowe to elementy służące do przekazywania prądów powrotnych
z aparatury elektrycznej tramwaju poprzez koła do szyn.
Szczotka osiowa
Hamulce tarczowe w wózkach napędowych to hamulce hydrauliczne pasywne służące do umiejscawiania pojazdu (hamulec postojowy). Hamulce te zostają uruchomione
automatycznie w końcowej fazie hamowania służbowego przy prędkości
około 5-7 km/h, gdy przestaje być skuteczne hamowanie elektrodynamiczne.
Hamulce te załączane zostają również w końcowej fazie hamowania awaryjnego.
Hamulec tarczowy pasywny wózka napędowego (opis na pow.)
Elementy hydrauliczne hamulca tarczowego
Pierwszy wózek napędowy wyposażony jest również w piasecznice oraz układ smarowania obrzeży kół jezdnych.
Piasecznice to podzespoły służące do posypywanie szyn piaskiem w celu zwiększenia przyczepności.
Posypywanie piaskiem
może załączyć się automatycznie, gdy układ sterujący wykryje poślizg kół poprzez porównanie prędkości
obrotowych kół w wózkach napędowych i tocznych. Ilość piasku jest dozowana przez komputer sterujący odpowiednio do występującego poślizgu.
Motorniczy może również niezależnie załączyć piasecznice używając pedała w podnóżku.
Dysza piasecznicy przy kole
Zbiornik piasku pod siedzeniami
Wsyp piasku w zewnętrznej ścianie wagonu
Niestety wagon 16T dla Wrocławia został wyposażony tylko w dwie piasecznice - dla kół pierwszego wózka napędowego.
Układ smarowania obrzeży kół służy do ograniczania zużywania się szyn i obrzeży kół na łukach poprzez
nanoszenie przez specjalne dysze smaru na obrzeże koła, który ogranicza ścieranie się tych elementów.
Dysze smarownic zamontowane są przy pierwszych kołach, pierwszego wózka napędowego.
Dysza smarownicy obrzeży kół
Skrzynia ze sterownikami i pojemnikiem smaru pod siedzeniami
Wózek toczny znajduje się pod trzecim członem. Posiada on luźne koła połączone wykorbioną, sztywną osią.
Wykorbioną oś zastosowano w celu przeprowadzenia niskiej podłogi środkiem tramwaju.
Ogólny widok wózka tocznego (opis na pow.)
Wykorobiona oś
Po zewnętrznych stronach kół zainstalowane są hydrauliczne hamulce tarczowe aktywne (4 sztuki),
wykorzystywane
do wspomagania hamowania elektrodynamicznego przy dużym obciążeniu wagonu
oraz przy hamowaniu nagłym (awaryjnym). Hamulce te
nie umiejscawiają pojazdu.
Hamulec tarczowy aktywny wózka tocznego (opis na pow.)
Dokładne informacje na temat rodzajów, budowy i działania elektrohydraulicznych hamulców tarczowych znajdują się
tutaj...
Aparatura dachowa:
W związku z tym, że omawiany tramwaj jest niskopodłogowy większość aparatury elektrycznej znajduje się na dachu
pojazdu.
Rozmieszczenie aparatury na dachu
Ogólny widok dachu wagonu 16T
Pierwszym elementem dachowym licząc od czoła tramwaju jest agregat klimatyzacyjny
kabiny motorniczego firmy THERMO KING.
Klimatyzator kabiny motorniczego
Za klimatyzatorem znajduje się odbierak prądu typu Fb700 marki STEMMANN Technik
Odbierak prądu - pantograf - Fb700
Dane techniczne pantografu:
- Typ: FB 700
- Wysokość maksymalna: 2930 mm
- Wysokość pantografu opuszczonego: 247 mm
- Długość ślizgacza: 1700 mm
- Szerokość ślizgacza: 300 mm
- Długość listwy grafitowej: 1050 mm
- Napięcie znamionowe: do 750V
- Prąd znamionowy: 1000A
- Siła docisku: 60 - 120N z możliwością regulacji
- Czas podnoszenia/opuszczania: ok. 5 sek. / ok. 5 sek.
- Zasilanie ściągacza elektrycznego: 24V DC
- Waga pantografu: ok. 135kg
Dane technicze odbieraka FB700 ze strony producenta: www.stemmann.com.pl
Pantograf składa się z podstawy, ramion i ślizgacza oraz elementów służących do jego podnoszenia i opuszczania.
- ślizgacz - zwany też kołyską składa się z dwóch równoległych płóz, które od góry wyłożone są grafitowymi listwami zwanymi ślizgami. Ślizgi realizują bezpośredni kontakt z przewodem jezdnym sieci trakcyjnej. Wykonanie ich z grafitu jest podyktowane faktem, że grafit to twardy i dobry przewodnik nie powodujący iskrzenia przy tarciu ślizgu o przewód. Ślizgacz przymocowany jest do ramion pantografu przegubowo co umożliwia mu delikatne ruchy związane z oporem mechanicznym występującym podczas ślizgania się po przewodach jezdnych.
- ramiona - to elementy stanowiące konstrukcję wsporczą dla ślizgacza utrzymując jego odpowiednie położenie i odpowiedni docisk do przewodu jezdnego sieci trakcyjnej. Dzięki ramionom oraz spreżynie naciągającej ślizgacz ma możliwość ruchu pionowego w związku ze zmianami wysokości zawieszenia przewodów jezdnych zachowując przy tym ciągły odpowiedni docisk.
- podstawa - to element konstrukcji pantografu umożliwiający jego przymocowanie do dachu wagonu. Do podstawy zamocowany jest wał ramienia dolnego odbieraka prądu. W niej znajduje się również siłownik do podnoszenia / opuszczania pantografu.
Pantograf podnoszony / opuszczany jest za pośrednictwem elektrycznego siłownika. Obroty jego silniczka powodują poprzez układ przekładniowy wypychanie lub wciąganie cięgna połączonego z wałem ramienia dolnego w wyniku czego pantograf jest podnoszony lub opuszczany.
Elektryczny siłownik - ściągacz
Istnieje również możliwość ręcznego podniesienia lub opuszczenia odbieraka prądu na przykład gdy wystąpi awaria siłownika.
Ręczne podnoszenie / opuszczanie realizuje się za pomocą korby, którą umieszcza się w otworze osi obrotowej w suficie kabiny. Moment obrotowy przenoszony jest z korby przez przegubową, obrotową linkę do mechanizmu siłownika.
Wałek giętki pomiędzy ściągaczem i kabiną
Obok odbieraka prądu, po jednej stronie znajduje się skrzynia z wyłącznikiem szybkim i odgromnikiem, a po przeciwnej skrzynia ze stycznikami oraz dławik trakcyjny.
Wyłącznik szybki to zabezpieczenie obwodu głównego (WN) tramwaju. Działa na zasadzie bezpiecznika i odłącza obwód główny od zasilania sieciowego w przypadku wystąpienia przeciążęń elektrycznych, chroniąc tym samym aparaturę elektryczną przed uszkodzeniem. . Urządzenie to mieści się w kolejności elektrycznej jako pierwsze za pantografem (po dławiku).
Odgromnik jest urządzeniem zabezpieczającym obwody tramwaju przed przepięciami atmosferycznymi. W przypadku pojawienia się w sieci trakcyjnej przepięcia o znacznej wartości następuje zadziałanie odgromnika i odprowadzenie ładunku do szyn.
Skrzynia wyłącznika szybkiego i odgromnik
Skrzynia styczników i dławik
Za powyżej wymienionymi elementami znajduje się agregat wentylacyjno - grzewczy członu pierwszego. Analogiczne urządzenie znajduje sie na członie 2, 4 i 5.
Dane techniczne agregatu:
- typ: VJ 1,8 P,
- zasilanie: 230 / 400V AC 50hz,
- moc: 0,37 kW,
- wydajność: 0,5 m2/s,
- ciśnienie: 130 Pa,
- masa: 64 kg.
Po jego obu stronach znajdują się skrzynie przyłączeniowe instalacji elektrycznej WN i NN
Agregat wentylacyjno - grzewczy członu I
Pierwszym elementem drugiego członu jest przetwornica trakcyjna (falownik) typu NSC 128GE 03M produkcji zakłądów ŠKODA Electric s.r.o. Realizuje ona zasilanie dwóch silników trakcyjnych pierwszego wózka napędowego.
Analogiczna przetwornica trakcyjna dla silników drugiego wózka znajduje się na dachu członu piątego.
Przetwornice te służą do transformacji napięcia sieciowego (prąd stały) na napięcie trójfazowe w zakresie 0 - 420V prądu zmiennego, którym zasilane są asynchroniczne silniki trakcyjne.
Przetwornica trakcyjna NSC 128GE 03M
Tabliczka znamionowa z danymi techn. przetwornicy
Za skrzynią przetwornicy znajduje się zespół oporników hamowania silników trakcyjnych pierwszego wózka, na których wytracana jest energia elektryczna produkowana przez silniki trakcyjne podczas hamowania elektrodynamicznego, gdy nie jest możliwa jej rekuperacja do sieci.
Na dachu wagonu w sumieznajdują się dwie skrzynie oporników. Pierwsza na omawianym - drugim członie i druga (dla silników drugiego wózka napędowego) na członie piątym.
Skrzynia oporników hamowania - człon 2
Skrzynia oporników hamowania - człon 5
Ostatnim elementem członu drugiego jest agregat wentylacyjno - grzewczy, analogiczny do tego z członu pierwszego.
Na członie 3 znajduje się zespół przyłączy elektrycznych WN i NN.
Skrzynie z przyłączami elektrycznymi NN
Na dachu członu czwartego znajduje się agregat wentylacyjno - grzewczy oraz kontener z przetwornicą pokładową do zasilania sieci 24V i ładowania baterii akumulatorów
Kontener z przetwornicą pokładową i akumulatorami
Na ostatnim członie znajduje się jako pierwszy agregat wentylacyjno - grzewczy, skrzynie przyłączeniowe instalacji elektrycznej WN i NN, przetworncia napędów pomocniczych (400V), przetwornica trakcyjna (falownik) oraz skrzynia z opornikami hamowania.
Aparatura na dachu członu 5. (opis na pow.)
Inne elementy:
Pod kabiną i pod pomostem tylnym zainstalowane są dwonki ostrzegawcze zewnętrzne.
Dzwonki przednie ałączane są z kabiny motorniczego przyciskiem w rękojeści nastawnika jazdy. Dzwonek tylny załączany jest przyciskiem podczas jazdy z tylnego pulpitu manewrowego.
Dzwonki zewnętrzne przednie
Na obu końcach pojazdu w podwoziu znajduje się łamany sprzęg umożliwiajacy łączenie z innym wagonem oraz absorber pochłaniający energię przy kolizjach.
Sprzęg łamany i absorber