Rozruch:
Rozruch w wagonach 13N odbywa się samoczynnie. Motorniczy wciskając bedła nastawnika jazdy
reguluje przyspieszenie rozruchu dawkując prąd rozruchowy, który dostosowywany jest do aktualnego
obciążenia silników przez PSR,
czyli Przekaźnik Samoczynnego Rozruchu. Motorniczy wciskając pedał nastawnika jazdy
wzbudza pracę PSR który odpowiednio przeprowadza rozruch za pośrednictwem wielostopniowego
rozrusznika bębnowego. PSR wpływając na pracę silniczka pilotującego powoduje
obracanie krzyżaka w rozruszniku, którego rolki odłączają kolejne oporniki rozruchowe.
Prędkość obrotowa krzyżaka jest tak dobierana przez PSR,aby silniki trakcyjne otrzymywały mniej więcej jednakową
wartość prądu podczas trwania rozruchu. Umożliwia to płynną jazdę wagonu.
Jeżeli motorniczy wcisnąłby pedał nastawnika jazdy "do oporu" bez zamontowanego PSR
silniki trakcyjne otrzymałyby prąd o bardzo dużym natężeniu i zostałyby uszkodzone.
PSR reguluje zarówno rozruch, jak również hamowanie i jazdę z rozpędu zgodnie z poczynaniami motorniczego,
który dostosowuje stopień przyspieszania i hamowania za pośrednictwem odpowiedniego pedału.
Przekaźnik Samoczynnego Rozruchu PSR to urządzenie mechaniczne działające na zasadzie wibracji styków.
Głównymi jego elementami są cewki elektryczne takie jak: cewka prądowa, cewka regulacyjna, cewka wibracyjna styków,
cewka wybiegowa.
Rozruch dzielimy na fazy:
W pierwszej fazie grupy silników i połączone są szeregowo, a w drugiej fazie połączone są równolegle.
Obydwu fazom przypisane są oporniki rozruchowe, które w miarę przyspieszania są odłączane przez przez obracający
się krzyżak stykający odpowiednie kolejne styki na obwodzie bębna rezystancji głównej rozrusznika bębnowego.
Po odłączeniu wszystkich oporników rozruchowych przy szeregowym połączeniu grup silników (krzyżak rozrusznika na
25 styku) następuje
przejście na pozycję równoległą, czyli połączenie równoległe grup silników i w miarę przyspieszania
wyłączanie kolejnych oporników rozruchowych pozycji równoległej (krzyżak rozrusznika na
78 styku).
Po odłączeniu wszystkich oporników rozruchowych przy równoległym połączeniu grup silników tramwaj
porusza się na pozycji równoległej bezoporowej (silniki trakcyjne otrzymują wartości prądowe
nie zaniżane przez oporniki). Tramwaj wtedy porusza się z prędkością około 30 km/h.
W dalszej części rozruchu (styki 79-99) obracający się krzyżak załącza kolejno 4 stopnie zmniejszania
strumienia magetycznego uzwojeń stojanów silników trakcyjnych. Zmniejszanie strumienia
magnetycznego potocznie zwane jest
bocznikowaniem silników trakcyjnych.
Bocznikowanie powoduje
zwiększanie prędkości obrotowej silników trakcyjnych i przyspieszanie wagonu.
Jazda na wybiegu:
W wagonach 13N podczas jazdy, gdy motorniczy nie wciska pedału nastawnika jazdy
Przekaźnik Samoczynnego Rozruchu, który jak wiemy steruje rozrusznikiem dostosowuje położenie
krzyżka zwierającego styki oporników rozruchowych w rozruszniku do aktualnej prędkości odpowiadającej
danej pozycji rozruchowej,
tak aby w każdej chwili była możliwość płynnego przejścia z fazy wybiegu w fazę rozruchu lub hamowania
(elektrodynamiczego). Jeździe na wybiegu towarzyszy niewielkie obce wzbudzanie silników trakcyjnych
z baterii akumulatorów.
Za dostosowywanie pozycji krzyżaka przy jeździe wybiegowej jest odpowiedzialny między innymi
układ rezystancji wybiegowej, który znajduje się w pierwszym bębnie rozrusznika licząc od środka.
Do początku strony
Powrót