Tramwaje

Powrót

Wagon typu 116Nd (Citadis 100):

Sterowanie jazdą i hamulce:

1) Rozruch, wybieg i hamowanie:
Sterowanie jazdy oparte jest na technologi IGBT (Insulate Gate Bipolar Transistor). Silniki trakcyjne zasilane są prądem zmiennym trójfazowym przetwarzanym z napięcia sieciowego w przetwornicach trakcyjnych - falownikach.

Kierujący tramwajem przeprowadza rozruch i hamowanie tramwaju przy pomocy ręcznego, suwakowego nastawnika jazdy.


  Nastawnik jazdy ONIX


 
Pozycje nastawnika jazdy


Nastawnik jazdy wyposażony jest w czuwak pasywny. Jest to urządzenie, które kontroluje czujność motorniczego, a jego działanie polega na konieczności trzymania podczas jazdy dłoni motorniczego na rękojeści nastawnika. Nacisk dłoni na przycisk w rękojeści nastawnika powoduje załączenie czuwaka. W przypadku zdjęcia ręki z nastawnika podczas jazdy załączy się sygnał dźwiękowy i natychmiast rozpocznie się hamowanie awaryjne wagonu. Ponowny rozruch jest możliwy dopiero po całkowitym zatrzymaniu tramwaju.

 
Czuwak w rękojeści nastawnika


Oprócz czuwaka w nastawniku jazdy Citadisy posiadają czuwak w postaci nożnego pedału. Obydwa urządzenia czuwakowe działają równolegle więc ręka może być ewentualnie zdjęta z nastawnika pod warunkiem wcześniejszego wciśnięcia pedału. W przypadku puszczenia pedału rozpocznie się hamowanie awaryjne tak samo jak w przypadku zdjęcia dłoni z rękojeści nastawnika jazdy.

  Pedał czuwaka


Sterowanie zwrotnicami:
Sterowanie zwrotnicami odbywa się automatycznie na podstawie zaprogramowanego w komputerze pokładowym przebiegu trasy. Zwrotnice są sterowane systemem radiowym.

  Nadajnik radiowego sterowania zwrotnicami


W przypadku przejazdu wagonem Citadis 100 po zwrotnicach starego typu ich sterowanie odbywa się za pośrednictwem sanek zwrotnicowych umieszczonych na przewodzie jezdnym.
Działanie systemów sterowania zwrotnicami opisane jest tutaj.


  Sanki zwrotnicowe




2) Rodzaje hamulców:
Wagon 116Nd Citadis 100 wyposażony jest w trzy rodzaje hamulców mechanicznych oraz możliwość hamowania elektrodynamicznego z rekuperacją energii do sieci.
W wózkach napędowych na osiach zamontowane są hamulce tarczowe hydrauliczne pasywne, które biorą udział w każdym rodzaju hamowania. Podczas hamowania służbowego są one uzupełnieniem hamowania elektrodynamicznego oraz pełnią funkcję hamulca postojowego - umiejscawiają wagon na czas postoju.


  Hamulec tarczowy pasywny w wózku napędowym (opis na pow.)


W wózku tocznym zamontowane są po zewnętrznych stronach kół hydrauliczne hamulce tarczowe aktywne. Nie biorą one udziału w służbowym hamowaniu, a wyłącznie przy hamowaniu awaryjnym i przyhamowywaniu pojazdu w przypadku wystąpienia poślizgu.


  Hamulec aktywny w wózku tocznym (opis na pow.)



  Agregat hydrauliczny wózka tocznego


Sterowanie hamulcami odbywa się na drodze elektrycznej poprzez sterowniki elektroniczne. Zaciskanie szczęk hamulców pasywnych z okładzinami ciernymi do tarcz odbywa się na zasadzie obniżania ciśnienia w układzie hydraulicznym - im mniejsze ciśnienie płynu hamulcowego tym mocniejszy zacisk okładzin ciernych na tarczach.
W hamulcach aktywnych sytuacja jest odwrotna - wzrost ciśnienia powoduje zwiększanie docisku okładzin ciernych do tarcz.


Pompa ręczna do zwalniania hamulców znajduje się w szafie aparatowej obok fotela motorniczego. W razie awarii podstawowego układu hydraulicznego pompa służy do wytworzenia ciśnienia płynu hydraulicznego w celu rozwarcia szczęk hamulcowych hamulców pasywnych.


Dokładne informacje na temat rodzajów, budowy i działania elektrohydraulicznych hamulców tarczowych znajdują się tutaj...




Oprócz hamulców tarczowych hydraulicznych we wszystkich wózkach zamontowane są po dwa elektromagnetyczne hamulce szynowe.


  Hamulec szynowy (widok od spodu wagonu).


Działanie elektromagnetycznych hamulców szynowych polega na elektromagnetycznym przyciągnięciu płóz hamujących do główek szyn. Dokładniej mówiąc płozy hamujące hamulców szynowych składają się z cewek elektrycznych, które pod wpływem wpuszczenia w nie prądu zostają przyciągnięte wraz z płozą do główki szyny w wyniku czego następuje gwałtowne hamowanie wagonu uniezależnione od przyczepności zestawów kołowych. Wszystkie hamulce szynowe działają jednocześnie i wykorzystywane są przy hamowaniu awaryjnym w celu nagłego zatrzymania tramwaju.


Dokładne informacje na temat budowy i działania elektromagnetycznych hamulców szynowych znajdują się tutaj...



3) Rodzaje hamowania:
Rozróżnia się dwa rodzaje hamowania - hamowanie służbowe i hamowanie awaryjne.
a) Hamowanie służbowe to sposób hamowania tramwaju przy normalnej jeździe. Podczas hamowania służbowego zostaje załączone hamowanie elektrodynamiczne.
Hamowanie elektrodynamiczne czyli hamowanie silnikami, czyli zamiana energii kinetycznej poruszającego się tramwaju na energię elektryczną poprzez silniki trakcyjne tego pojazdu pracujące jako prądnice. W wyniku powstałego momentu hamującego na wałach silników następuje wytracanie prędkości pojazdu.
Energia elektryczna prądu zmiennego produkowana w silnikach trakcyjnych przy hamowaniu elektrodynamicznym jest przetwarzany w przetwornicach trakcyjnych pracujących w trybie prostownikowym na prąd stały i oddawana przez odbierak prądu do sieci jezdnej. Podstacje trakcyjne Polsce nie są przystosowane do przyjmowania energii wytwarzanej przez hamujące tramwaje dlatego ta funkcja (ekonomiczna) nie może być w pełni wykorzystywana. W wyniku takiej sytuacji prąd może być oddawany do pewnej wartości napięcia w sieci. Jeżeli ta wartość zostanie przekroczona następuje przełączenie zwracania energii z oddawania do sieci na oddawanie do oporników hamowania, które umieszczone są skrzyniach na dachu wagonu.
Oporniki hamowania powodują zamienianie wytworzonego prądu w energię cieplną (w pełni traconą - niewykorzystaną).


b) Hamowanie awaryjne polega na załączeniu wszystkich hamulców tramwaju wraz z elektromagnetycznymi hamulcami szynowymi. Ten sposób hamowania wykorzystuje się, gdy konieczne jest jak najszybsze zatrzymanie wagonu. Ten rodzaj hamowania załączy się, gdy motorniczy zwolni czuwak, przeciągnie nastawnik jazdy w pozycję maksymalnej mocy hamowania lub wciśnie przycisk bezpieczeństwa znajdujący się po lewej stronie pulpitu obok podłokietnika.
Hamowanie awaryjne zadziała również w przypadku pociągnięcia za rączkę hamulca bezpieczeństwa zamontowanego na każdej kolumnie drzwiowej. Nieuzasadnione użycie hamulca bezpieczeństwa jest karane!


  Hamulec bezpieczeństwa


Zaletą elektromagnetycznych hamulców szynowych, jest uniezależnienie hamowania tramwaju od przyczepności zestawów kołowych do szyn.

Do początku strony


Powrót